Ruh sağlığı desteği arayan pek çok kişi, psikiyatriste mi yoksa psikologa mı gitmesi gerektiğini düşünür. Oysa bu iki uzmanlık birbirinin alternatifi olmak zorunda değildir. Birçok durumda aynı kişi için eş zamanlı ve uyumlu biçimde çalışırlar. Önemli olan, her birinin ne yaptığını bilmek ve aradaki iletişimi doğru kurmaktır.
İki uzmanlığın görev farkı
Psikiyatrist, tıp eğitimi almış ve ardından psikiyatri uzmanlığı yapmış bir hekimdir. Değerlendirme yapar, gerekli gördüğünde tanı koyar, ilaç yazabilir ve ilaç dozunu izler. Psikolog ise psikoloji eğitimi almış, görüşmeler ve terapi teknikleriyle çalışan bir uzmandır. İlaç yazamaz; bunun yerine düşünce, duygu ve davranış örüntülerini birlikte ele alır. Klinik psikolog ayrıca psikolojik testler uygulayıp değerlendirme raporu hazırlayabilir.
Hangi durumlarda birlikte çalışmak yararlı olur
Depresyon, anksiyete bozuklukları, obsesif kompulsif bozukluk, travma sonrası stres ve bipolar bozukluk gibi durumlarda ilaç ve terapi bir arada planlanabilir. İlaç belirtilerin şiddetini azaltarak kişinin terapide çalışabilecek enerjiyi bulmasına yardımcı olabilir. Terapi ise belirtilerin altındaki düşünce kalıplarını ve başa çıkma becerilerini ele alır. Her kişide ilaç gerekmez; bu karara psikiyatrist, değerlendirmeden sonra kişiyle birlikte varır. Yalnızca terapiyle ilerleyen birçok kişi de vardır.
İş birliği pratikte nasıl yürür
İlk adım, iki uzmana da diğerinden haberdar olduklarını söylemektir. Bilgi paylaşımı için yazılı veya sözlü onay vermeniz gerekir; paylaşılacak kapsamı siz belirlersiniz. Psikiyatrist ilaç değişikliklerini, psikolog ise seanslardaki genel gidişi ve dikkat çeken belirtileri aktarabilir. Kendi tarafınızda da not tutmak işe yarar: uyku düzeni, iştah, ruh hali ve ilaç yan etkilerini kısa cümlelerle yazın ve her iki görüşmede kullanın. İlacı kendi kararınızla bırakmayın veya dozunu değiştirmeyin; bu konuyu mutlaka yazan hekimle konuşun. Bu alanda deneyimli bir uzmana ulaşmak isteyenler psikolog Ankara sayfasını inceleyebilir.
Uyum sorunları ve dikkat edilecekler
Uzmanların yaklaşımı zaman zaman farklı görünebilir. Böyle bir durumda kafanızdaki soruyu açıkça sormak, iki tarafın da süreci aynı hedefe göre ayarlamasını kolaylaştırır. Randevuları çok seyrek bırakmamak, ilaç başlangıcında ya da doz değişiminde görüşmeleri sıklaştırmak da faydalıdır. Kendinize zarar verme düşünceleri gibi acil bir durumda randevu beklemeden en yakın sağlık kuruluşuna veya acil hatlara başvurun.
Psikiyatrist ve psikolog birbirini tamamlayan rollerle çalışır. Hangisiyle başlayacağınızdan emin değilseniz, ilk görüşmede ihtiyacınızı anlatmanız yönlendirme için yeterlidir; gerekirse uzman sizi diğer meslektaşına yönlendirecektir.